Yalın Üretimde Kanban Prensibi Uygulanması

Yalın üretimin bel kemiği olarak bilinen iki temel unsur vardır. Bunlar “just in time (jıt)” ve “kanban”dır. Ben de bu yazımda sizlere Jıt’in uygulanabilirliğini sağlayan “kanban” üzerine konuşacağım.

İlk olarak Japonya’ da Toyota Fabrikasında, Taııchı Ohno tarafından, israf ve stoku azaltarak, maliyeti düşürme ve verimliliği arttırma amacıyla ortaya çıkartılmıştır.

Büyük fabrikalarda çalışıldığını varsayalım. İletişim bir yerden sonra kopacaktır ya da her bir ürün için tek tek iletişime geçmek zamanla sallama bir yöntem olmaya başlayacaktır. Dolayısıyla yanlış montajlar, stoklar, israflar ve belki de yanlış tedariklerle çok sık karşılaşılacaktır.

Ancak kanban sistem uygulanırsa, üretim ve malzeme akışını kontrol etmek için kullanılan üretim proseslerine neyi, ne zaman, ne kadar üreteceklerini ve nereye göndereceklerini söyleyen bir nevi kart sistemiyle iletişim sağlanacaktır. Böylece israflardan, stoklardan ve tüm yanlışlıklardan kaçınılabilecektir.

Kanbanın uygulanabilir olmasını daha kolay anlamak için öncelikle üretim kontrol sistemlerini tanımak gerekir. Üretim kontrol sistemleri çekme sistemler ve itme sistemler olarak iki çeşittir. İtme sistemler, klasik planlama mantığı üzerine kurulmuş sistemler iken, çekme sistemler üretim kanbanın aktif kullanılması sayesinde planlaması olmayan veya minimize edilmiş tam zamanında üretim sistemleridir.

kanban-uygulamasi-resim-1-iremdede
Kanban Kartları;

Kanban kelimesi etiket anlamında kullanılmakta olup kanban ((kan= kart, ban=sinyal) )çekme sisteminde, malzemenin hareket görmesini veya üretimin başlamasını tetiklemeye yarayan bilgi iletiminde kullanılan araçtır. Etiket, kart, kimlik gibi terimlerin kullanıldığını da görmeniz mümkündür.

Kanban Kartının Üzerinde Neler Vardır?
  • Kullanıldığı yer,
  • Parça numarası,
  • Parça resmi,
  • Parça adı,
  • Parçanın tanımı,
  • Kanban numarası (kanban kartının tanıtım numarası),
  • Parça sayısı / kanban (ana parçanın her üretim birimi için bu kanban tarafından siparişi açılan parça miktarı),
  • Kanbanın düzenli olarak konulduğu kutunun tanımlayıcı kod numarası veya ismi,
  • Kanbanın teslim edileceği iş istasyonunun yeri (kod numarası veya tanımı)

Kanban sistemi üç tipte kullanılmaktadır. Bunlar, ingilizce kısaltmalarla aşağıdaki şekilde gösterilmektedir. Kanbanların konulduğu Kanban Kutusu (Kanban post) da aşağıda en sağdaki şekilde sembolle gösterilir.

Çekme kanbanı: Sonraki istasyonun önceki istasyondan istediği kadar parça çekmesi için kullanılan kanban türüdür.

Üretim kanbanı: Çekme kanbanıyla alınan parça için üretimi tetikleyen kanban türüdür. Alınan parça için yeni parçanın üretimini ister.

Tedarikçi kanbanı: Dışardan tedarik edilecek malzeme için kullanılan çekme tipi kanbandır.

Bir sistemde, sistem içinde dolaşan kanban sayısı sistem için hayati bir öneme sahiptir. Dolayısıyla ifadeler doğru ve eksiksiz bir biçimde kaydedilmelidir.